Παρενόχληση στην εργασία: Η σιωπηλή αύξηση και οι κλάδοι στο επίκεντρο

Η νέα ετήσια έκθεση της Επιθεώρηση Εργασίας για τη βία και την παρενόχληση στον χώρο εργασίας αποτυπώνει με σαφήνεια μια σύνθετη αλλά εξελισσόμενη πραγματικότητα: το φαινόμενο παραμένει έντονο, ωστόσο η αντιμετώπισή του γίνεται πλέον πιο συστηματική και αποτελεσματική. Τα στοιχεία για το 2025 καταγράφουν σημαντική αύξηση των καταγγελιών, ενίσχυση της εμπιστοσύνης των εργαζομένων στους θεσμούς και μεγαλύτερη ενεργοποίηση των μηχανισμών προστασίας.

Την ίδια στιγμή, η εικόνα των περιστατικών αποκαλύπτει ότι η ψυχολογική και λεκτική βία εξακολουθούν να κυριαρχούν, ενώ αναδεικνύονται κρίσιμες παράμετροι όπως η ιεραρχική εξάρτηση και η ηλικία των εργαζόμενων. Μέσα από τα ευρήματα της έκθεσης, διαμορφώνεται μια πιο ώριμη προσέγγιση στη διαχείριση της εργασιακής κακοποίησης, με έμφαση όχι μόνο στην καταγραφή, αλλά και στην ουσιαστική επίλυση των διαφορών και την πρόληψη των φαινομένων.

Τα στοιχεία της έκθεσης επιβεβαιώνουν ότι η βία και η παρενόχληση στην εργασία εξακολουθούν να εκδηλώνονται κυρίως με ψυχολογικές και λεκτικές μορφές (79%), ενώ τα περιστατικά σωματικής βίας (15%) και σεξουαλικής παρενόχλησης (6%) εμφανίζονται σε χαμηλότερα ποσοστά.

455 αιτήσεις για περιστατικά βίας και παρενόχλησης

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη διαχρονικά αυξητική τάση υποβολής επώνυμων καταγγελιών για εργατικές διαφορές βίας και παρενόχλησης ενώπιον της Επιθεώρησης Εργασίας, η οποία καταγράφεται με συνέπεια όλα τα έτη ισχύος του προστατευτικού θεσμικού πλαισίου, από το 2021. Συνολικά, το 2025 καταγράφηκαν 455 αιτήσεις εργατικών διαφορών σχετικών με περιστατικά βίας και παρενόχλησης, ποσοστό αυξημένο κατά 43% σε σχέση με το 2024.

Εξαιρετικά ενθαρρυντικό είναι το διαχρονικά υψηλό ποσοστό επίλυσης των υποθέσεων μέσω της ειδικής διαδικασίας εργατικών διαφορών. Το 37% των διαφορών επιλύθηκε με τη λήψη μέτρων συμμόρφωσης, ενώ ποσοστό 6% ματαιώθηκε, κυρίως λόγω ανακλητικών δηλώσεων μετά από επίτευξη συμφωνίας ενόψει της προγραμματισμένης συζήτησης, γεγονός που καταδεικνύει ότι ο εξωδικαστικός αυτός μηχανισμός λειτουργεί ακόμη και σε πρώιμο στάδιο αποφασιστικά ως πεδίο επίλυσης και αυξάνει ουσιαστικά το συνολικό ποσοστό αποτελεσματικής διαχείρισης σε επίπεδα άνω του 40%.

Αξιοσημείωτη εντός του 2025 είναι η αύξηση των εργατικών διαφορών σε δέκα από μόλις μία το 2024, κατά τις οποίες εφαρμόστηκε το ειδικό διοικητικό μέτρο έκδοσης εντολής με άμεση εκτελεστική ισχύ λήψης προσωρινών μέτρων. Στις εννέα από τις εν λόγω υποθέσεις η συγκεκριμένη εντολή είχε καταλυτική επίδραση στην επίτευξη του στόχου της ουσιαστικής επίλυσης τους, προς την κατεύθυνση της διατήρησης της εργασιακής σχέσης και της αποκατάστασης του κλίματος ομαλότητας, με την αποτροπή επανάληψης των καταγγελλόμενων παρενοχλητικών συμπεριφορών.

Επίσης, το ότι η πλειονότητα των περιστατικών (73%) εντοπίζεται σε σχέσεις κάθετης ιεραρχικής εξάρτησης υπογραμμίζει τη σημασία της ιεραρχικής ισχύος ως κρίσιμου παράγοντα εκδήλωσης τέτοιας φύσεως παραβατικών συμπεριφορών.

Η αύξηση κατά 8% (21,8% έναντι 14% το 2024) καταγγελιών από τις νεότερες ηλικίες (25-34 ετών) αναδεικνύει την αύξηση του θάρρους με αντίστοιχη μείωση της ανοχής και της σιωπής των νέων απασχολούμενων, απέναντι στις απαξιωτικές και προσβλητικές συμπεριφορές στους χώρους εργασίας.

Σεξουαλική παρενόχληση

Σημαντική είναι και η μεταβολή στη σύνθεση των καταγγελλομένων προσώπων. Το 2025, οι γυναίκες αντιστοιχούν στο 38% των καταγγελλομένων, έναντι 30% το 2024, ενώ οι άνδρες παραμένουν πλειοψηφία με 62%. Αξιοσημείωτη είναι η για πρώτη φορά καταγραφή σεξουαλικής παρενόχλησης μεταξύ γυναικών (10%), καθώς και από άνδρα προς άνδρα (11%), γεγονός που ενισχύει την ανάγκη προσέγγισης του φαινομένου κυρίως ως ζήτημα παραβίασης της προσωπικής αξιοπρέπειας στον εργασιακό χώρο, ανεξαρτήτως φύλου των εμπλεκομένων.

Στην έκθεση για το 2025 εισάγεται για πρώτη φορά η έννοια του δείκτη παραβατικότητας, ο οποίος διαμορφώνεται στο 9%, με σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των κλάδων και υψηλότερες τιμές που αγγίζουν το 23% σε επιμέρους δραστηριότητες, όπως οι υπηρεσίες υγείας και η διαχείριση ακινήτων, τα κέντρα αισθητικής και τα κομμωτήρια, οι νομικές και λογιστικές δραστηριότητες. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι κλάδοι του λιανικού εμπορίου (8%), του χονδρικού εμπορίου και των καταλυμάτων (9%) και της εστίασης (12%), κυμαίνονται πλησίον του συνολικού δείκτη και ως αποτέλεσμα στοχευμένων δράσεων ευαισθητοποίησης και ελέγχων εντός του 2025.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιθεώρησης Εργασίας, ο δείκτης παραβατικότητας, συνολικά και ανά δραστηριότητα, υπολογίζεται με βάση το πηλίκο των διαπιστωθεισών παραβάσεων προς το σύνολο των περιπτώσεων, ενοποιώντας ουσιαστικά τα δεδομένα των εργατικών διαφορών, των καταγεγραμμένων ελέγχων και του μητρώου των παραβατών εργοδοτών, κατά των οποίων έχει επιβληθεί διοικητική κύρωση για παράβαση της απαγόρευσης βίας και παρενόχλησης στην εργασία.

Η ανάλυση των δεδομένων καταδεικνύει επίσης ότι οι πιθανότητες επίλυσης διαφορών αυξάνονται σημαντικά όταν η εργασιακή σχέση παραμένει ενεργή, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης ενεργοποίησης και παρέμβασης.

Βαζάκη: Χρήσιμο εργαλείο πληροφόρησης και τεκμηρίωσης η έκθεση

«Η έκθεση του 2025 σκιαγραφεί μια εικόνα σταδιακής ωρίμανσης του συστήματος αντιμετώπισης της βίας και παρενόχλησης στην εργασία. Περισσότερες καταγγελίες, λιγότερη σιωπή, μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς και βελτιωμένη αποτελεσματικότητα. Η παρούσα έκθεση φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο πληροφόρησης και τεκμηρίωσης για τη δημόσια διοίκηση, τους κοινωνικούς εταίρους και τον κόσμο της εργασίας εν γένει, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση αποτελεσματικών πολιτικών και πρακτικών για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία, προς όφελος της κοινωνικής συνοχής και της προστασίας της αξιοπρέπειας στην εργασία. Με εφαλτήριο τη μέχρι στιγμής τεχνογνωσία της Επιθεώρησης Εργασίας επί των επίμαχων ζητημάτων, θα συνεχίσουμε σθεναρά την προσπάθεια περαιτέρω διαφώτισης και ενδυνάμωσης του συνόλου της κοινωνίας μας απέναντι του φαινομένου, με όποια μορφή και ένταση κι αν εκδηλώνεται», σημειώνει η Γεωργία Βαζάκη, επικεφαλής του αυτοτελούς τμήματος για την παρακολούθηση της βίας και παρενόχλησης στην εργασία.